Trong kỷ nguyên giáo dục hiện đại, việc học thêm đã trở thành một phần không thể tách rời trong cuộc sống của học sinh, sinh viên Việt Nam. Không khó để bắt gặp hình ảnh những bạn trẻ rời trường học chính khóa lúc năm giờ chiều, vội vã ăn tạm chiếc bánh mì trên xe mẹ chở để kịp đến trung tâm luyện thi lúc năm giờ rưỡi.
Vòng xoáy của các lớp học ngoài giờ kéo dài từ ngày này qua ngày khác, từ tuần này sang tuần khác, biến cuộc sống học đường thành một chuỗi những ngày tháng chạy đua kiệt sức.
Việc học thêm xuất phát từ mong muốn chính đáng là nâng cao kiến thức, cải thiện điểm số và gia tăng cơ hội đỗ đạt vào các trường top đầu. Tuy nhiên, khi thời lượng học bổ trợ vượt quá giới hạn chịu đựng của cơ thể và não bộ, nó sẽ phản tác dụng. Học sinh rơi vào trạng thái quá tải, mệt mỏi, mất ngủ và nguy hiểm nhất là hội chứng “mất năng lực tự học” do quá phụ thuộc vào thầy cô.
Vậy câu hỏi mang tính cốt lõi ở đây là: Nên học thêm bao nhiêu giờ mỗi ngày là hợp lý nhất? Làm sao để phân bổ thời gian học ngoài giờ một cách khoa học để vừa đạt đỉnh cao phong độ học tập, vừa giữ được sự cân bằng cho cuộc sống tinh thần?
Bài viết chuyên sâu này sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc về thời lượng học lý tưởng, đồng thời phân tích 7 điều cần lưu ý đặc biệt để việc học thêm thực sự phát huy tối đa giá trị bền vững của nó.
Học thêm bao nhiêu giờ mỗi ngày là hợp lý? Con số khoa học
Không có một công thức chung tuyệt đối cho tất cả mọi người, bởi thời lượng học thêm lý tưởng phụ thuộc vào độ tuổi, cấp học, năng lực tiếp thu và mục tiêu ngắn hạn hay dài hạn của từng cá nhân. Tuy nhiên, dựa trên các nghiên cứu về tâm lý học hành vi và năng lực tập trung của não bộ, các chuyên gia giáo dục đã đưa ra khung thời gian khuyến nghị như sau:
-
Đối với học sinh Tiểu học: Giai đoạn này, mục tiêu chính là hình thành thói quen học tập và nuôi dưỡng niềm vui khám phá. Thời gian học thêm không nên vượt quá 1 giờ/ngày và chỉ nên tập trung vào các môn năng khiếu, tư duy ngôn ngữ hoặc rèn luyện kỹ năng mềm, không nên ép các em cày cuốc toán văn nâng cao quá sớm.
-
Đối với học sinh Trung học Cơ sở (THCS): Thời lượng học thêm hợp lý là từ 1.5 đến 2 giờ/ngày, phân bổ khoảng 3 – 4 buổi một tuần. Đây là lúc các em cần củng cố kiến thức nền tảng để chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp nhưng vẫn cần thời gian để phát triển thể chất.
-
Đối với học sinh Trung học Phổ thông (THPT): Áp lực thi tốt nghiệp và xét tuyển đại học khiến nhu cầu tăng cao. Tuy nhiên, thời gian học thêm tối đa chỉ nên dao động từ 2 đến 3 giờ/ngày. Việc ngồi nghe giảng ở các lớp học bổ trợ hơn 3 tiếng mỗi ngày sẽ khiến não bộ bị bão hòa, không còn không gian để tự tiêu hóa kiến thức.
Tổng thời gian học tập một ngày (bao gồm cả học chính khóa trên trường và học thêm) không nên vượt quá 8 – 10 tiếng. Hãy nhớ rằng, não bộ của chúng ta cần những khoảng nghỉ ngơi cần thiết để sắp xếp và lưu trữ thông tin vào vùng trí nhớ dài hạn.
7 điều cần lưu ý đặc biệt để việc học thêm đạt hiệu quả cao nhất
Để việc tham gia các lớp học bổ trợ ngoài giờ không biến thành một khoản đầu tư lãng phí về cả thời gian lẫn tiền bạc, người học cần đặc biệt ghi nhớ 7 nguyên tắc sống còn dưới đây:
1. Luôn tuân thủ “Tỷ lệ vàng” giữa học thêm và tự học
Nhiều bạn học sinh lầm tưởng rằng chỉ cần chăm chỉ đến lớp học thêm, ghi chép bài đầy đủ và nghe thầy cô giảng giải là đủ để giỏi. Đây là tư duy sai lầm nghiêm trọng. Giáo viên tại các lớp bổ trợ chỉ đóng vai trò người dẫn đường, mở mở lối và cung cấp phương pháp. Sự tiến bộ thực sự chỉ xảy ra khi bạn tự mình mày mò làm lại bài tập đó ở nhà.
Tỷ lệ vàng tối thiểu giữa thời gian lên lớp và tự học phải là 1:1. Nghĩa là, nếu bạn dành ra 2 tiếng để đi học thêm môn Toán, bạn phải tự phân bổ ít nhất 2 tiếng tại nhà để tự làm bài tập, tự đào sâu suy nghĩ và liên hệ kiến thức. Nếu bạn đi học thêm quá nhiều đến mức không còn thời gian tự học, bạn đang biến mình thành một cỗ máy sao chép thụ động, kiến thức sẽ nhanh chóng trôi tuột đi sau kỳ thi.
2. Lắng nghe tín hiệu từ cơ thể và sức khỏe tinh thần
Sức khỏe chính là cái gốc của mọi sự thành công. Đừng vì mải miết chạy theo lịch trình học thêm dày đặc mà bỏ qua những tiếng kêu cứu từ cơ thể. Nếu bạn liên tục gặp phải các tình trạng như đau đầu, mất ngủ, sụt cân, hay cảm thấy hoảng sợ mỗi khi nghĩ đến việc bước vào trung tâm học bổ trợ, đó là dấu hiệu rõ ràng cho thấy bạn đang bị quá tải.
Việc ép một cơ thể mệt mỏi phải dung nạp thêm kiến thức ở lớp học thêm là hoàn toàn vô ích. Khi não bộ kiệt sức, khả năng tập trung sẽ giảm mạnh, bạn ngồi trong lớp nhưng đầu óc trên mây, vừa tốn thời gian vừa làm tăng thêm sự căng thẳng. Hãy dũng cảm cắt giảm những lịch học không thực sự cần thiết để bảo vệ sức khỏe của chính mình.
3. Đừng đi học thêm chỉ vì hiệu ứng đám đông (FOMO)
Một trong những lý do khiến các lớp học thêm luôn trong tình trạng quá tải là do tâm lý đám đông. Thấy bạn bè trong lớp đăng ký khóa luyện thi cấp tốc của thầy này, cô kia, bản thân mình cũng nảy sinh tâm lý sợ hãi, lo lắng mình sẽ bị bỏ lại phía sau nếu không tham gia.
Trước khi quyết định đăng ký bất kỳ một lớp học thêm nào, hãy ngồi lại và phân tích kỹ lưỡng nhu cầu của bản thân:
-
Môn học nào bạn đang thực sự bị hổng kiến thức căn bản?
-
Bạn có thực sự cần một người hướng dẫn nâng cao hay bạn hoàn toàn có thể tự mua sách về giải?
-
Lớp học bổ trợ đó có phù hợp với năng lực hiện tại của bạn không?
Học tập là một hành trình cá nhân hóa. Chỉ khi đi học thêm đúng mục đích, đúng nhu cầu, bạn mới có thể tối ưu hóa hiệu quả và loại bỏ được những áp lực vô hình từ xung quanh.
4. Áp dụng triệt để phương pháp học tập chủ động tại lớp
Khi đã dành thời gian và tiền bạc để đến lớp học thêm, hãy biến mỗi phút giây tại đó trở nên có giá trị nhất. Thay vì ngồi im lặng nghe giảng và chép bài như một thói quen lười biếng, hãy chuyển sang trạng thái tương tác chủ động:
-
Chủ động đặt câu hỏi: Đừng ngại giấu dốt. Khi thầy cô tại lớp học thêm đưa ra một phương pháp giải mới mà bạn chưa hiểu rõ bản chất, hãy giơ tay hỏi lại ngay lập tức.
-
Áp dụng kỹ thuật ghi chú thông minh: Thay vì chép lời thầy cô văn vẻ, hãy ghi lại theo dạng sơ đồ tư duy, sử dụng các từ khóa cốt lõi và các ký hiệu màu sắc để kích thích thị giác.
-
Tích cực thảo luận: Trao đổi bài với những người bạn xung quanh tại lớp học bổ trợ cũng là một cách tuyệt vời để bạn nhìn nhận vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
5. Lựa chọn mô hình lớp học và người thầy phù hợp
Mỗi học sinh đều có một phong cách học tập (Learning Style) và tốc độ tiếp thu khác nhau. Do đó, việc lựa chọn môi trường học thêm tương thích là yếu tố quyết định đến 80% hiệu quả lâu dài.
Nếu bạn đang bị mất gốc hoặc khả năng tập trung kém, việc chen chúc vào các lớp học thêm đại trà hàng trăm người sẽ chỉ làm bạn thêm mệt mỏi và chán nản. Hãy thông minh lựa chọn một môi trường nơi bạn được quan tâm và hỗ trợ sát sao nhất.
6. Quản lý thời gian bằng phương pháp Lập lại ngắt quãng (Spaced Repetition)
Kiến thức được tiếp thu tại các buổi học thêm nếu không được ôn tập lại sẽ nhanh chóng bị xóa sạch khỏi bộ nhớ chỉ sau vài ngày theo định luật “Đường cong quên lãng”. Để không lãng phí công sức đi học ngoài giờ, bạn cần xây dựng hệ thống ôn tập định kỳ bằng kỹ thuật Lập lại ngắt quãng (Spaced Repetition).
Thay vì dồn tất cả bài tập về nhà của lớp học thêm vào một ngày duy nhất trước buổi học tiếp theo, hãy chia nhỏ chúng ra để ôn luyện:
-
Xem lại lý thuyết ngay sau khi đi học về khoảng 15 phút.
-
Làm bài tập ứng dụng sau đó 2 ngày.
-
Rà soát lại toàn bộ các dạng bài khó sau đó 1 tuần.
Việc lặp đi lặp lại kiến thức theo các khoảng thời gian ngắt quãng khoa học này sẽ giúp não bộ chuyển hóa thông tin từ trí nhớ ngắn hạn sang trí nhớ dài hạn vững chắc. Bạn sẽ không còn phải đối mặt với nỗi sợ hãi mang tên “học trước quên sau” mỗi khi kỳ thi đến gần.
7. Tuyệt đối không cắt xén thời gian ngủ để đi học thêm
Sai lầm nghiêm trọng nhất của nhiều bạn học sinh cuối cấp là thức đến 1 – 2 giờ sáng để cày đề, làm bài tập cho các lớp học thêm, rồi lại thức dậy lúc 6 giờ sáng để đến trường. Việc thiếu ngủ trầm trọng kéo dài sẽ phá hủy hoàn toàn năng lực tư duy logic và khả năng ghi nhớ của não bộ.
Khoa học đã chứng minh, giấc ngủ sâu từ 7 – 8 tiếng mỗi đêm là thời gian vàng để não bộ tiến hành phân loại, đào thải độc tố và củng cố toàn bộ các kiến thức bạn đã thu nhận được từ các buổi học thêm ban ngày. Thiếu ngủ sẽ khiến bạn rơi vào trạng thái mệt mỏi, lờ đờ vào ngày hôm sau, tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn: mệt mỏi – học kém – đi học thêm nhiều hơn – lại thức khuya – lại mệt mỏi. Hãy luôn ưu tiên cho giấc ngủ để giữ cho bộ não luôn trong trạng thái minh mẫn nhất.
Bảng phân bổ thời gian học tập hợp lý trong ngày (Tham khảo cho học sinh THPT)
Để giúp bạn hình dung rõ hơn về một lịch trình sinh hoạt khoa học, không bị quá tải bởi việc học bổ trợ, hãy tham khảo bảng phân bổ thời gian dưới đây:
Lời kết: Hãy làm chủ công cụ học thêm, đừng để nó làm chủ bạn
Suy cho cùng, việc học thêm không phải là thước đo duy nhất quyết định sự thành bại hay tài năng của một con người. Lớp học bổ trợ ngoài giờ chỉ là một công cụ hỗ trợ, một phương tiện giúp hành trình chinh phục tri thức của bạn trở nên thuận lợi hơn mà thôi. Hiệu quả thực sự không nằm ở số lượng ca học bạn tham gia mỗi tuần, mà nằm ở chất lượng tư duy, năng lực tự học và sự chủ động của chính bạn.
Hãy tỉnh táo cân nhắc thời lượng học thêm lý tưởng cho bản thân, lắng nghe những phản hồi từ cơ thể và áp dụng 7 điều lưu ý quan trọng trên đây để biến những giờ học ngoài giờ thành bệ phóng vững chắc cho tương lai. Chúc bạn luôn giữ vững được ngọn lửa đam mê học tập, tự tin vượt qua mọi kỳ thi một cách nhẹ nhàng và đạt được những thành tích rực rỡ nhất trên con đường học vấn của mình!
>> Bạn có thể tham khảo: https://thanhnien.vn/de-xuat-khong-day-them-sau-20-gio-thuc-hien-duoc-trong-dieu-kien-nao-185250419172002241.htm
